Aktualności

Na czym polega skarga pauliańska?

Skarga pauliańska pozwala wierzycielom zakwestionować działania dłużnika prowadzące do zmniejszenia lub całkowitego wyzbycia się przez niego majątku. Każdy z wierzycieli może wystąpić do sądu ze skargą, ale skorzystanie z tej szczególnej ochrony obwarowane jest dodatkowymi przesłankami.

Dłużnicy nie zawsze działają uczciwie. Chcąc utrudnić wierzycielom odzyskanie środków, niekiedy ukrywają swój majątek, tak że komornik prowadzący postępowanie nie jest w stanie wyegzekwować należności wierzyciela.

W toku prowadzonego postępowania może się okazać, że dłużnik nie wykazuje żadnych dochodów ani majątku. Może tak być nie dlatego, że z dnia na dzień zbiedniał, ale ukrył posiadane środki.

Stawia to wierzyciela w bardzo trudnym położeniu, bo szanse na odzyskanie jego pieniędzy maleją. Aby do tego nie dopuścić, może skorzystać ze skargi pauliańskiej i domagać się unieważnienia czynności, która doprowadziła do uszczuplenia majątku dłużnika. Dzięki temu wierzyciel ma szansę wyegzekwować swoje świadczenie.

Jaka jest podstawowa koncepcja skargi pauliańskiej?

Skarga pauliańska pozwala sądowi uznać bezskuteczność czynności prawnej dokonanej przez dłużnika względem wierzyciela. Można ją zastosować, gdy wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową. Trzeba wykazać, że taka czynność została dokonana z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela.

Ważne jest też, by osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową, była świadoma pozorności tej sytuacji – albo mogła się tego dowiedzieć przy zachowaniu należytej staranności.

Skarga pauliańska regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego (artykuły od 527 do 534). Z założeniami skargi pauliańskiej powinni zapoznać się przedsiębiorcy – na okoliczność sytuacji, w których ich kontrahentowi może grozić upadłość. Przedsiębiorca może wyzbywać się majątku, by uniemożliwić wierzycielom odzyskanie należnych im pieniędzy. Zobacz: najczęstsze przyczyny upadłości firm.

W jaki sposób skarga pauliańska pozwala na odzyskanie długów?

Skarga pauliańska to narzędzie przydatne w sytuacji, gdy dłużnik celowo wyzbywa się majątku, by utrudnić, a nawet uniemożliwić wierzycielowi przeprowadzenie egzekucji. Jeśli mając długi, zaczyna sprzedawać składniki majątku lub dokonywać darowizn – musi wzbudzić podejrzenia.

Jeśli te przysporzenia dokonywane są na rzecz najbliższych mu osób, członków rodziny – to można z ogromną dozą prawdopodobieństwa zakładać, że dłużnik robi to świadomie, by nie posiadać już żadnego majątku, który będzie mógł podlegać egzekucji.

Oczywiście przedsiębiorca powinien chronić swoją rodzinę przed długami związanymi z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, ale nie powinien przy tym działać na szkodę innych osób, w tym swoich wierzycieli.

W tym artykule wyjaśniamy, w jaki sposób – zgodnie z prawem i bez naruszania praw osób trzecich – roztoczyć ochronę nad majątkiem swojej rodziny, tak by zobowiązania wygenerowane przez firmę nie zagroziły najbliższym:

Jak przedsiębiorca może zabezpieczyć swoją rodzinę przed długami?

Jak złożyć skargę pauliańską w praktyce?

Aby wierzyciel mógł złożyć skargę pauliańską, muszą zostać spełnione jednocześnie następujące warunki:

  1. Dłużnik dokonał czynności prawnej, która skutkowała uszczupleniem jego majątku, np. dokonał aktu darowizny na rzecz siostry.
  2. Dłużnik dokonał tej czynności, choć wiedział, że ma wierzycieli.
  3. Dokonana czynność prawna doprowadziła do pokrzywdzenia wierzyciela, gdyż dłużnik stał się niewypłacalny lub pogłębił stan niewypłacalności.
  4. Dłużnik działał z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela – był świadom, że mu zaszkodzi.
  5. Osoba trzecia, która uzyskała korzyść, wiedziała, że dłużnik działa z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela lub mogła taką wiedzę posiąść, gdyby zachowała należytą staranność. Jeśli jednak ta osoba odpłatnie uzyskała korzyść majątkową (a więc nie otrzymała przedmiotu lub nieruchomości z majątku dłużnika w formie darowizny, lecz kupiła go), to wierzyciel może żądać uznania bezskuteczności czynności tylko wtedy, gdy osoba trzecia wiedziała o zamiarze dłużnika.

Wierzyciel nie może zwlekać ze złożeniem skargi pauliańskiej. Z roszczenia tego można skorzystać w ciągu 5 lat, licząc od dnia dokonania przez dłużnika kwestionowanej czynności (np. sprzedaży części majątku).

Jeśli więc dłużnik zawarł umowę sprzedaży 13 czerwca 2020 roku, to przedawnienie skargi pauliańskiej nastąpi 13 czerwca 2025 roku. Po tym terminie złożona do sądu skarga nie zostanie uwzględniona.

Jakie są etapy procesu pauliańskiego?

Skargę pauliańską podnosi się w pozwie, który składany jest do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę dłużnika. Wierzyciel musi wykazać zasadność swoich żądań. Przedstawić podstawę prawną zobowiązania (najczęściej będzie nią umowa), ale przede wszystkim wykazać, że ziściły się przesłanki dopuszczalności skargi pauliańskiej, a więc:

  • czynność prawna dłużnika doprowadziła do pokrzywdzenia wierzycieli,
  • dłużnik miał świadomość pokrzywdzenia wierzycieli,
  • wskutek czynności korzyść uzyskała osoba pozostająca w bliskich relacjach z dłużnikiem,
  • osoba ta wiedziała, że dłużnik działał w celu pokrzywdzenia wierzycieli lub mogła się domyślić.

W praktyce udowodnienie niektórych przesłanek może być bardzo trudne. Dłużnik będzie zaprzeczał, że powodem dokonania czynności była celowa chęć uszczuplenia swojego majątku, by utrudnić egzekucję, a osoba trzecia, która uzyskała korzyść, będzie dowodziła, że nie miała pojęcia o istnieniu zadłużenia.

Czy skarga pauliańska działa na szkodę wierzycieli?

Jeśli wierzyciel nie wykaże przed sądem, że dłużnik działał z zamiarem pokrzywdzenia go, sąd nie unieważni czynności prawnej, która doprowadziła do uszczuplenia majątku dłużnika.

Jak już powiedzieliśmy, przeprowadzenie skargi pauliańskiej jest w praktyce trudne, gdyż wierzyciel musi udowodnić istnienie kilku okoliczności. Z ogólnych zasad prawa cywilnego wynika, że ciężar udowodnienia tezy ciąży na osobie, która wywodzi z tego zdarzenia skutki prawne. Tym samym to wierzyciel musi zebrać dowody przeciwko dłużnikowi.

Brak udowodnienia choćby jednej przesłanki (np. gdy wierzyciel nie znajdzie dowodów na to, że osoba trzecia, na rzecz której zostało dokonane nieodpłatne świadczenie, wiedziała lub mogła się dowiedzieć, jakie są prawdziwe powody darowizny) spowoduje, że sąd odrzuci wniosek o unieważnienie czynności prawnej.

W rezultacie ruchomość bądź nieruchomość nie wróci do majątku dłużnika i wierzyciel nie będzie mógł domagać się objęcia jej egzekucją.

Jeśli jesteś przedsiębiorcą i obawiasz się, że Twój dłużnik wyprzedaje swój majątek, aby uniknąć zapłaty, skarga pauliańska może być rozwiązaniem problemów Twojej firmy! Trzeba działać szybko i zadbać o dowody. Nie warto robić tego na własną rękę.

Skontaktuj się z kancelarią Kwiatkowski & Wspólnicy, a my:

  • przeanalizujemy, czy czynności Twojego dłużnika można ubezskutecznić w drodze skargi pauliańskiej,
  • przejmiemy wszystkie formalności i wesprzemy Cię w zgromadzeniu dowodów,
  • będziemy profesjonalnie reprezentować Twoją firmę na sali sądowej.
Zobacz więcej z kategorii: Aktualności
Mogą cię zainteresować

Napisz do nas lub zadzwoń!

Kwiatkowski & Wspólnicy Kancelaria Restrukturyzacyjna
ul. Wiktorska 67/1, 02-582 Warszawa mapa
NIP: 9671358667| KRS: 0000499645 Kapitał zakładowy: 100 000,00 zł
pfr
most oświetlony nocą
most oświetlony nocą
Kosmal & Kwiatkowski Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością realizuje projekt dofinansowany z Funduszy Europejskich „Wzrost konkurencyjności firmy Kosmal & Kwiatkowski Sp. z o.o. poprzez zakup usług doradczych”

Celem projektu jest wzrost konkurencyjności firmy oraz podniesienie jakości i efektywności zarządzania przedsiębiorstwem poprzez obszarach: Optymalizacja kosztów prowadzenia działalności gospodarczej; Wdrażanie i doskonalenie systemów zarządzania jakością w oparciu o model TQM; Wprowadzenie systemów informatycznych, w tym wykorzystywania zaawansowanych technologii ICT.

Dofinansowanie projektu z UE: 150 000,00 zł
pfr dof3