Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego – o czym trzeba pamiętać?

Postępowanie sanacyjne to najbardziej rozbudowana spośród czterech dostępnych procedur restrukturyzacyjnych. Najczęściej korzystają z niej ci przedsiębiorcy, którzy popadli w naprawdę poważne tarapaty finansowe, których nie da się już rozwiązać w inny sposób. Jednak otwarcie sanacji wiąże się z naprawdę poważnymi i daleko idącymi konsekwencjami. Jakie są najważniejsze z nich?

Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego co do osoby dłużnika

W postępowaniu sanacyjnym regułą jest utrata przez dłużnika prawa zarządu swoim majątkiem. Jest to jeden z najważniejszych skutków wiążących się z otwarciem sanacji, dlatego nie wolno o nim zapominać analizując zasadność przeprowadzenia restrukturyzacji akurat w tym trybie. Jednocześnie w określonych przez Prawo restrukturyzacyjne przypadkach prawo zarządu może zostać pozostawione sanowanemu dłużnikowi. Jeżeli jednak taka możliwość nie pozostanie mu pozostawiona, dłużnik musi wydać zarządcy cały swój majątek oraz dokumenty dotyczące jego działalności, majątku oraz rozliczeń, w szczególności księgi rachunkowe, inne ewidencje prowadzone dla celów podatkowych i korespondencję.

Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego co do majątku dłużnika

Ponadto – co również niezwykle istotne – zgodnie z art. 294 Prawa restrukturyzacyjnego z dniem otwarcia postępowania sanacyjnego mienie służące prowadzeniu przedsiębiorstwa oraz mienie należące do dłużnika stają się masą sanacyjną. Dokładny skład masy sanacyjnej ustala zarządca, ale generalnie rzecz ujmując dłużnik powinien liczyć się z tym, że po otwarciu sanacji utraci praktycznie cały swój majątek. Oczywiście masa sanacyjna służy realizacji celów postępowania sanacyjnego, a więc zawarciu układu z wierzycielami oraz przeprowadzeniu działań sanacyjnych, co oznacza, iż otwarcie sanacji nie przesądza o tym, że dłużnik straci swój majątek. Wręcz przeciwnie, a sanacji nigdy nie należy mylić z upadłością. Tym bardziej, że ustawodawca przewidział pewne mechanizmy ochrony składników masy sanacyjnej.

Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego co do zobowiązań dłużnika

Wspomniane powyżej mechanizmy odnoszą się przede wszystkim do utrudnień w wypowiadaniu umów, które mają istotne znaczenie dla przedsiębiorstwa dłużnika – zwłaszcza chodzi tu o umowy dzierżawy bądź najmu lokalu lub nieruchomości, w których jest prowadzone przedsiębiorstwo oraz o umowy kredytu, leasingu, rachunku bankowego, gwarancji lub akredytyw. Takie ograniczenia mają za zadanie umożliwić sprawne przeprowadzenie sanacji, przez co wzrastają szanse dłużnika na powrót do dobrej kondycji ekonomicznej po zakończeniu postępowania.

Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego co do spadków nabytych przez dłużnika

Sanacja wpływa także na kwestie dotyczące spadków, do których powołany zostaje dłużnik objęty tą procedurę. Zgodnie z Prawem restrukturyzacyjnym, jeżeli do spadku otwartego po dniu otwarcia postępowania sanacyjnego powołany zostaje dłużnik, spadek wchodzi do masy sanacyjnej. Zarządca nie składa oświadczenia o przyjęciu spadku, a spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Natomiast, jeżeli otwarcie spadku nastąpiło przed dniem otwarcia postępowania sanacyjnego, a do dnia otwarcia postępowania nie upłynął jeszcze termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku i powołany spadkobierca oświadczenia takiego nie złożył, to również – z dobrodziejstwem inwentarza – spadek wchodzi w skład masy sanacyjnej. Natomiast, gdy dłużnik zdąży odrzucić spadek lub przyjąć go wprost, to jego decyzja nie jest podważana.

Bezskuteczność i zaskarżanie czynności dłużnika

Zasada spadkobrania, które dotyczą sanowanego dłużnika mają na celu zapewnienie, że z jednej strony masa sanacyjna nie będzie dodatkowo obciążana, z drugiej zaś wejdą do niej te składniki majątkowe, które mogą wejść. W tym samym kontekście należy rozpatrywać regulacje odnoszące się do bezskuteczności czynności prawnych dłużnika w stosunku, do którego prowadzona jest sanacja. Również w tym przypadku zasada jest prosta: bezskuteczne w stosunku do masy sanacyjnej są czynności prawne, nieodpłatne albo odpłatne, którymi dłużnik rozporządził swoim majątkiem, jeżeli wartość świadczenia dłużnika przewyższa w istotnym stopniu wartość świadczenia otrzymanego przez dłużnika lub zastrzeżonego dla dłużnika lub dla osoby trzeciej, dokonane w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego.